Recent werd wijnminnend Nederland opgeschrikt door een item van Nieuwsuur over PFAS in Europese wijn (uitzending 29 april 2025). Onderzoekers van het Pesticide Action Network Europe namen 49 wijnen uit tien Europese landen onder de loep. Tien van voor 2010 en 39 van de jaren 2021 tot 2024. Een forse toename in TFA, een stof die tot de PFAS familie behoort, werd geconstateerd. Nederlandse wijnen maakten geen deel uit van dit onderzoek. De vele reacties op sociale media varieerden van ‘Blij dat ik alleen wijn uit Chili drink!’ tot ‘Hoe zit het dan met Nederlandse wijn?’ Deze uiteenlopende reacties tonen aan dat er veel verwarring en bezorgdheid is over dit onderwerp. Laten we eens dieper ingaan op wat PFAS precies is, hoe het in wijn terechtkomt en waarom Nederlandse wijn je vriend is.
Auteur: Joost Ardts
Wat is PFAS?
PFAS, of per- en polyfluoralkylstoffen, zijn chemische stoffen die in een breed scala aan producten worden gebruikt, van regenjassen tot blusschuim en ook sommige gewasbeschermingsmiddelen. Deze stoffen zijn zeer persistent in het milieu en kunnen zich ophopen in het menselijk lichaam, wat leidt tot mogelijke gezondheidsrisico’s. Nederland, Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen deden in 2023 samen een voorstel voor een totaalverbod op de productie, het gebruik en de verkoop van PFAS. Dat voorstel wordt nu verder besproken in Europa. Omdat dat totaalverbod er nog niet is en wellicht nog een tijd op zich laat wachten, gaan we hier in op de beste keuze op dit moment. Welke wijn kun je beter links laten liggen?
Hoe komt PFAS in wijn?
PFAS komt in wijn terecht door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen die deze stoffen bevatten. Wijnboeren spuiten de wijnranken om ze te beschermen tegen schimmelziekten, en dit spuiten varieert per druivensoort. Traditionele druivensoorten, die je vooral in Frankrijk, Spanje, Italië en andere oudere wijnlanden vindt, zijn gevoeliger voor schimmels en worden daarom vaker bespoten, tot twintig keer per seizoen. Dit leidt tot een hogere ophoping van PFAS in de wijn. In Frankrijk is de ziekte van Parkinson zelfs officieel erkend als een beroepsziekte onder wijnboeren vanwege de blootstelling aan deze chemicaliën. Dat betekent dat een boer met parkinson niet hoeft te bewijzen dat zijn ziekte door landbouwgif is veroorzaakt, want daar wordt automatisch van uitgegaan.
Het goede nieuws
Er zijn nieuw ontwikkelde druivensoorten, bekend als PIWI-druivensoorten, die veel minder gevoelig zijn voor schimmels en daarom minder vaak bespoten hoeven te worden. PIWI-druivenrassen zijn schimmelresistente druivensoorten die zijn ontwikkeld om de behoefte aan chemische bestrijdingsmiddelen in de wijnbouw te verminderen. De afkorting PIWI staat voor “Pilzwiderstandsfähige Reben”, wat “schimmelresistente druiven” betekent in het Duits. Deze druiven zijn het resultaat van kruisingen tussen de traditionele Vitis vinifera (Europese druiven) en resistente druivensoorten, vaak uit Amerika of Azië.
Het advies van het Deutsches Weininstitut en de vereniging Wijnbouwers der Lage Landen aan haar leden, de wijnboeren, luidt dan ook: bij nieuw inplanten kun je niet om PIWI rassen heen. Kies voor schimmeltolerante rassen. Zorg dat de loofwand luchtig blijft en voldoende zonlicht ziet en de wijngaard een biologisch biotoop met nuttige insecten heeft. Gezonde, goed groeiende planten hebben veel minder last van schimmels. En dus is spuiten nauwelijks nodig.
Ter vergelijk, in een wijngaard met PIWI druivensoorten wordt pakweg vier a vijf keer per seizoen gespoten en in een drogere zomer zelfs niet, terwijl bij de traditionele, niet schimmelresistente druivensoorten tot wel twintig keer in een seizoen wordt gespoten.
Dat minder spuiten effect heeft blijkt bijvoorbeeld ook uit hetzelfde onderzoek van Pesticide Action Network Europe. Van de 39 wijnen uit de jaren 2021 tot 2024 waren er vijf gemaakt van schimmelresistente druivensoorten (PIWI). De resultaten laten zien dat deze vijf wijnen behoorden tot de wijnen met de laagste TFA-concentraties. Gemiddeld 46,8 TFA (µg/kg), terwijl de vierendertig wijnen gemaakt van traditionele, ‘niet PIWI’ druiven gemiddeld 132,9 TFA (µg/kg) bevatten.
Bekende PIWI-druivenrassen zijn Solaris, Johanniter, Souvignier Gris, Muscaris, Sauvignac en de rode PIWI’s Regent, Cabernet Cortis en Pinotin. Deze druivensoorten worden ook in Nederland geteeld, wat betekent dat je kunt kiezen voor duurzamere en gezondere wijnopties die ook nog eens lokaal worden geproduceerd. En de kwaliteit van veel Nederlandse wijnen is zeer goed. Het zijn veelal mooie, aromatische wijnen die het ook op internationale wijnkeuringen goed doen, zoals de Austrian Wine Challenge (AWC), de grootste internationale wijnkeuring. Nederlandse wijnen verschijnen ook steeds vaker op de wijnkaarten van toprestaurants.
Conclusie
Hoewel het item over PFAS in wijn veel bezorgdheid heeft veroorzaakt, is het belangrijk om te begrijpen dat niet alle wijn gelijk is. Door te kiezen voor wijnen gemaakt van PIWI-druivensoorten, voorkom je gezondheidsrisico’s en kun je tegelijkertijd genieten van kwalitatief hoogwaardige wijnen. Bovendien steun je daarmee duurzame landbouwpraktijken die beter zijn voor het milieu. Om die reden is het assortiment van Onze Lokale Helden volledig PIWI, hoogwaardig en Nederlands. #supportyourlocals
Meer weten?
- Het onderzoek van Pesticide Action Network Europe
- De onderzoeksresultaten per wijn (Pesticide Action Network Europe)
- Deutsches Weininstitut over schimmelresistente druivenrassen
- Vereniging Wijnbouwers der Lage Landen over voorkomen van schimmelziekten
- Nieuwsuur over PFAS in Europese wijnen
- College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) over PFAS
- Wanneer is wijn vegan?
- De fun van duurzame wijn
